پس احتجابش از همه بيشتر است و از نيل ملكوت محروم‌تر است . و نيز از براى تمام موجودات وجههء ملكوتى است كه به آن وجهه حيات و علم و ساير شؤون حياتيه را دارند : وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ « 1 » . و اين نيز وجه ديگر است از براى سرايت علم و حيات در موجودات . و پس از آن‌كه معلوم شد كه تمام موجودات را علم و معرفت است و تمام داراى وجههء ملكوتى هستند ، ولى انسان چون در عرض اينها نيست و از ملكوت نيز محجوب است ، علم به حيات و شؤون حياتيهء آنها پيدا نمىكند ، دريغى نيست كه از براى انسانِ سالكِ طريقِ علم و متوجه به حق ، كه سرآمد تمام سلسلهء وجود و ولىنعمت دار تحقق است ، استغفار كنند و از مقام غفاريت ذات مقدس حق با لسان قال و لهجهء صريحهء ملكوتيه ، كه گوشِ باز ملكوتى بشنود ، استدعا كنند كه اين وليدهء كاملهء مُلك و اين فخر مواليد طبيعت را به بحار غفران مستغرق فرمايد و ستر جميع نقايص او كند . و تواند بود كه چون موجودات ديگر دانند كه وصول به فناى ذات مقدس و استغراق در بحر كمال براى آنها امكان‌پذير نيست جز به طفيل و تبع ذات مقدس انسان كاملِ عالِم باللَّه و عارف معارف الهيه و جامع علم و عمل - چنانچه اين نيز مقرر است در محالّ خود « 2 » - از اين جهت كمال انسانى را ، كه به استغراق در بحر غفاريت حق حاصل شود ، از حق تعالى طلب كنند كه خود نيز به وسيلهء او به كمالات لايقهء خود برسند . وَاللَّه الْعالِمُ . فصل در بيان آن‌كه فضل عالم بر عابد مثل فضل ماه است در شب بدر كه شب سيزدهم و چهاردهم و پانزدهم است بر ساير ستارگان بدان‌كه حقيقت علم و ايمان ، كه متقوّم به علم است ، نور است . و اين مطلب علاوه بر آن‌كه مطابق برهان و عرفان است ، مطابق نصوص و اخبار اهل عصمت و طهارت

--> ( 1 ) - « و اين سان ملكوت آسمان‌ها و زمين را به ابراهيم نشان داديم » . ( الأنعام ( 6 ) : 75 ) ( 2 ) . ر . ك : صفحه 590 .